EAST  TURKISTAN  INFORMATION CENTER

Sherqiy Türkistangha Musteqilliq, Erkinlik We Démokratiye !

MAUZULAR:

 

SH T HEQQIDE OMOMI MELUMAT

 

SHERQIY TÜRKISTAN

 

DINIY SAHIPEI

 

TARIH SAHIPISI

 

KISHILIK HOQUQ

 

IQTISADI SAHIPE

 

EDEBIYAT SAHIPISI 

 

ETIC DOKLATI

 

OSMURLER SAHIPISI

 

REAL MEDIA FILIMLER 

 

UYGUR TESHKILATLIRI 

 

ALAQE ADRISI

 

HAWARAYI 

 

ARHIP KÖRÜNÜSHLE

 

PIKIR DEPTIRI

 

DUAT ARHIBI 

 

MUHIM LINKLER  

 

   Sherqiy Türkistan Axbarat Merkizi

| |   Sherqiy Türkistan  | |  Zhunggou - Taiwen  | |  Xelq'ara   | |

2009 - yili 8  - ayning 5 - küni

Uchur we Tehlil

1) Xitay Saqchiliri Atalmish “5-iyul Weqesi” Jinayet Gumandarlirini Toxtitip Qoyghan

Xitayning xinxua torining 8 - ayning 4 - küni Ürümchidin bergen xewirige qarighanda, Ürümchi sheherlik jamaet xewipsizlik idarisi alliqachan “5-iyul weqesige ”chétishliq dep qarighan 718 neper kishini toxtitip qoyghan.

Xitay yuqurqi sanlarni élan qilish arqiliq qolghaélinghan kishilerning sanining köp emeslikini axparat wastilirige bildürüp, Ürümchi shehride “5-iyul qanliq qirghinchiliqidin kéyin iz dereksiz yoqap ketken 10000 din artuq bigunah Uyghur”ning heqiqiy ehwalini xelqaradin yoshurmaqchi bolghan. Xitay nöwette tutup kétilgen bu Uyghurlarning sanining 10000 din ashidighanliqni qet'iy inkar qilmaqta. Undaqta “5-iyul weqesi”din kéyin bir kéchidila yoqap ketken 10000 din artuq Uyghur nege ketti. Ularni yer yutiwettimu? Bu Xitay derhal jawap bérishke tégishlik bir jiddiy mesile. Eger Xitay mustemlikichi dairliri bu qétimqi qanliq qirghinchiliqni xuddiy 1997 - yili “5 - fewral Ghulja weqesi”ni yoshurghandek yoshurup qalimen dep oylighan bolsa jezmen xatalishidu. Weten ichi we sirtidiki barliq Uyghur qérindashlar bu weqede yoqap ketken 10000 din artuq qérindishining hisabini almay qoymadu. Xitay bu qan qerzining jawabi choqum béridu.

2) Xitay Dölet Térrorluqqa Qarshi Turush Qisimliri Uyghur Aptonum Rayonida 5 Térrorluq Teshkilatini Tarmar Qilduq dep Élan Qildi



Xitaning yershari torining 8 - aynnig 3 - künidiki xewirige qarighanda, Xitay dölet térrorluqqa qarshi turush orgini Ürümchide “5-iyul qanliq qirghinchiliqi” yüz bergendin buyan atalmish térrorchi küchlerge qattiq zerbe bérip milletler itpaqliqini we jemiyet amanliqni qoghdighanmish, shundaqla jiddiy tedbir qollinip Ürümchi, Qeshqer, Ghulja we Aqsu qatarliq jaylarda 5 térrorluq teshkilatni tarmar qilghanliqni we buning maddiy ispati süppitide miltiq pichaq we bir qisim teshwiqat buyumlirini qolgha chüshürgenlikini jakarlighan.

Bu xewerlerge qarita Sherqiy Türkistan informatsiyon merzining reisi Abdujélil Qariqash ependi mundaq dédi ”Xitay kommunist hakimiyiti we mustemlikichi hakimiyet ezeldin Uyghur xelqini térrorluq bilen baghlap Uyghur xelqini térrorluq qalpiqi bilen yoqatmaqchi boliwatidu, Xitay hökümiti Uyghur xelqini shertsiz öltürürshning we sual - soraqsiz qolgha élishning üch muhim bahanisini izchil tekitlep kelmekte. U bolsimu qanonsiz diniy paaliyetchi, milliy bölghünchi we térrorchidin ibaret. Xitay mustemlikichi hakimiyiti aldinqi ikkisini döletni parchilashqa urunush jinayiti bilen eyiplise kéyinkisini dölet bixeterlikige xewip yetküzüsh jinayiti bilen eyiplep, barliq Uyghurlargha nispeten bu üch xil töhmet we bednamni chaplap xelq arada yitim qaldurush we untinsiz halda yoqutush meqsitige yetmechi boliwatidu. Nöwette xelqara jemiyetning Sherqiy Türkistandiki kommunist hakimiyetning zulumi we irqi dinniy, milliy basturush, asmilatsiye siyasitige nisbeten chüshenchisi téximu chongqurlimaqta. Sherqiy Türkistannig esli igisi bolghan Uyghur xelqning hazir Xitay mustemlikichi hakimiyiti we köchmenliri terpidin éghir derijide depsende qilinip jiddiy yoqulush xewipige duch kéliwatqanliqdek rial ehwlaigha umumyüzlük köngül bölmekte, hésdashliq qilmaqta we qollimaqta.”

Dimek Xitay kommunist hakimiyitining Uyghur xelqni térrorluq qalpiqi bilen basturup, Uyghur xelqning erkinlik musteqilliq démokratiyige bolghan heqliq telipini atalmish “térrorluq” bilen baghlap we töhmet qilip yoqutush emeliyette menggü emelge ashmaydighan bir ish. Shunga hazir Xitay waste tallap öltürmey qolidin kélidighan barliq wastiler bilen Uyghur milliy herkitini wa dawasini cheklimekchi boliwatidu. Xitayning haman meghlup bolidighanliqi bu bir éniq heqiqet.

http://china.huanqiu.com/roll/2009-08/535470.html

3) Xitay Rabiye Qadir Xanimgha Üzlüksiz Bésim Ishletmekte



Xitayning sumrugh toirning 8 - ayning 4 - künidiki xewirige qarighanda, Xitay yene Rabiye Qadir xanimning oghulliridin qaharjan , alimjan , inisi memejan Qadir qizi rushengul Qadir qatarliqlarni ziyaret qilip ularni apisini eyipletkuzup , apisi Rabiye Qadir xanimgha “heqiqet”ke qaytish toghursida murajet qildurghan. Sumrugh tori élan qilghan bu vidio filimde Rabie Qadir xanimning oghulliri we qizi inisi qatarliqlar anisining “5-iyul qanliq weqe”ge sewepchi ikenlikini ,uning bu ishini qobul qilalmaydighanliqni hem bu ishdin narazi bolghanliqni bildurgen,biraq vidio filimdin ularning rohiy haletliridin ,larning Xitayning besimi we qiyin qistaqliri arqiliq mushundaq dyishke mejburlarnghanliqi hem ularning mushundaq dimey amali yoqliqi chiqip turdu.

Chetellerdiki kop qisim kishilerning qarishche Rabiye qaridir xanimning balilirining we urugh tuqqanlirning anisini eyiplishi mumkin bolmaydighan we eqilge sighmaydighan bir ish bolup, bularning hemmisi Xitay mustemlikichi hakimiyitining oynawatqan oyunidin bashqa nerse emes, yeni Uyghur xelqnining oruq adet we milliy enenisige nezer salghinimizda , Uyghur xelqi ezeldin chonglarni hormetlep we ulugh bilip kelgen, yeni “ata digen zulpiqar , ana digen tiltumar” “ata bolsa tagh ana bolsa bagh” “ata ana razi huda razi” digendek maqal temsiller ewlatmu ewlat dawam qilip kelgen bolup,Uyghur xelqide ata anilarni hormetlesh milletning enigigha singip ketken. Uyghur xelqi ezeldin anisini eng ulugh bilip kelgen we ananing japakesh we mihriban bir insan ikenlikini hem anining baligha qilghan ejrini balining bir omur qayturup bolalmaydighanliqni oz tillirida dastan qilip kelmekte. Shunaq turuqluq Rabiye Qadir xanimning balilirining anisini eyiplishi mumkinmu? Uyghur ailisede qoyuq milliy diniy yaxshi bolghan maarip terbiyiside chong bolghan bu balilarning anisigha tohmet qilishi mumkinmu?

Dimek Xitay “5-iyul qanliq qirghinchiliqi” din keyin baliq mesoliyetni raiye Qadir xanimgha rtishqa urunup , waste tallimay tohmet qilmaqta. Rabiye Qadir xanimning obrazini hunukleshturush , uning xelqaradiki tesirini cheklesh uchun qolidin kélidighan barliq usullarni ishletmekte. Xitay mustemlikichilirining bu rezil epti beshirisi haman xelq alem aldira ashkara bolghusi.

http://news.ifeng.com/mainland/special/wulumuqisaoluan/
zuixinbaodao/200908/0804_7229_1284082_1.shtml


4) Xitayning Hiyle Mikiri Emelge Ashmaydu

Xitayning kaniyi hisaplanghan sumrugh torida yeqindin buyan keyni keynidin Rabiye Qadir xanimni qarlaydighan we Rabiye Qadir xanimgha haqaret qildighan turluk maqiler élan qilindi ,buning ichide Xitayning Rabiye Qadir nanimning balilirini waste qilip turup,yezilghan haqaret xarakridiki élan qilghan maqaliliri kishini tolimu ghezeplendurdu.Xitay Rabiye Qadir xanimni cheklesh we uning xelq aradiki kondin kkonge usiwatqan yuz arbruyini yerge urush hem uni xelqare jemiyette osal ehwalgha chushurup qoyush uchun awal Rabiye Qadir xanimni mejburlap élan qildurghan yalghan sözlirni vidio film qilip tarqatti. Endi Rabiye Qadir xanimni baj oghurlidi, wetenge xainliq qildi digen türlük quruq töhmetler artishqa urundi. Andin yene Rabiye Qadir xanimgha türlük quruq töhmetler artilghan délil - ispati bolmighan yalghan vidio filmni ishlep we tarqitip, xelqaraning béshini qaymuqturush gherizide boldi, Biraq oylimighan yerdin Xitay axir özi reswa boldi.

Xitayning Rabie Qadir animiygha hujum qilish üchün uni eyipleydighan “Rabiye Qadirning qizining Rabiyege yézilghan xéti”, “Rabiyening chighra ichidiki urugh tuqqanliqining Ürümchi 5-iyul weqesige qarita ziyankeshlikke uchurghuchilarnng aile tawabatlirigha qarita hal sorap yazghan xéti”, “ Rabiyening qizi we oghullirinng 5-iyul weqeside ziyankeshlikke uchurghuchilargha bolghan tezisi” qatarliq bir qatar yalghan oydurma maqalilerni élan qilip we saxta ispat yasap, Rabiye Qadir xanimgha haqaret qilishqa urund.bu dadise Xitayning neqeder yalghanchi saxtipez we aldamchiliqni polattek pakitlar bilen ispatlap turmaqta. Hem Xitay bu herketliri arqiliq ozlirining Uyghur aptonum rayonigha qaratqan siyasiti we qollangghan fshistik usulliri bilen eyni dewirdiki medeniye inqilabi waqitliridikinidinmu towen bir sewiyige qaytqanliqni ispatlimaqta.

Xitayning Rabiye Qadir xanimgha qilghan türlük tehtid we bésimliri hergizmu Rabiye Qadir xaimning küresh yollirini tosalmaydu. Xuddi Rabiye Qadir xanim özi éytip ötkendek musteqilliq we démkoratiye Uyghur xelqige nisip bolmighiche Uyghur herkiti we köreshliri üchün qilghan herbir herkéti toxtimay dawam qildu. Uyghur xelqimu hem özlirining del mushundaq bir qehriman küreshchan yiraqni körer bir meniwi anisining bolghanliqdin cheksiz iptixarlinidu.

http://news.ifeng.com/mainland/special/wulumuqisaoluan/
zuixinbaodao/200908/0803_7229_1282348.shtml

5) Xitayning Shijiazhuangda Bir Zawut Öyi Örülüp Chüshüp 17 Adem Ölgen we Yarlanghan



Xitayning hökümet torning 8 - ayning 4 - künidiki xewirige qarighanda, Xitayning bir zawut binasi shuküni 9 din 15 minut ötkende urulup chüshüp 17 adem ölgen we yarlanghan.

Xitay hökümet terep nöwette weqeni shuküni qattaiq yamghurda zawutning binasi örülüp chüshken dep izahlimaqta. Yarlanghanlar hazir doxturxanida jiddiy qutquzuwélitiptu.

http://www.gov.cn/jrzg/2009-08/04/content_1383379.htm
 


Copyright © www.uygur.org . All rights reserved 02.09.2009 13:54   A. Karakash