Xinjiangdiki Ish-qur Polkidiki Kishilik Hoquqni Qoghdash Herikiti Toghrisida
Sabiq Polkownik Bilen Ötküzülgen Mehsus Söhbet

Li Qike ependining herbiliktin chhekinish
kenishkisi (Ozi teminligen
Dajiyuan (büyük esir agentliqi) 8-ayning 16-küni
xewiri (Dajiyuan muxbiri Xingfeining ziyaret xatirisi). Herbi qisim- xitay
kompartiyisi eng qattiq bashqurup kelgen bir tarmaq bolsimu, herbi
qisimlardiki ezalar we herbi qisimdin chekin’genlerning xitay kompartiyisige
bolghan naraziliqi künseri roshen ipadilenmekte. Buyil zor kölemdiki herbi
septin chekin’gen eskerlerning yuqurigha shikayet sunush weqeliri yüz
bergen. Xitay kompartiyisining dektatur hökümranlirining eghir
ziyankeshlikige uchrighan keng armiye- xelq ammisi ichide Xinjiang
ishlepchiqirish-qurulush (qisqartilip “ish-qur”-dep atiduq) polkliridiki
xitayning ichki ölkiliridin eqip kelgen zatlar yeqinqi künlerdin beri
özlirining eqelliy hoquqliqini qoghdap qelish üchün küresh qilmaqta…
Li qike mundaq deydu:
“Xitay dektaturlirining jinayi hökümranliqi, keng zhonghua qerindashlirini
normal insandek yashiyalmaydighan we normal menpeetlirini qoghdiyalmaydighan
yargha qistap keldi. Xitay kompartiyisining alwastilarche mahiyiti
alliqachan ashkarilandi, alliqachan teximu köpligen zhonghua qerindashliar
teripidin dushmenlikke hemde ziyankeshlikke uchrawatqanliqi eniq tonup
yetildi. Xitay kompartiye hakimiyiti sirtidiki keng xelq bu dushmenlik we
ziyankeshlikning azawini chekipla qalmay, kompartiye hakimiyitining qattiq
kontirolliqi astidiki qoral küchler toplimi (qoralliq küchler, jasusluq
sestimisi, saqchi sestimisi, edliye sestimisi, töwen tebiqidiki emeldarlar
sestimisi wahakaza ) diki köp sandiki ezalar tedriji bolunushke yüzlen’gen
bolup, bular muwapiq peytte jinayet bilen tolghan bu hakimiyetke xatime
berish herikitige qatnishishni könglige pükken. Xitay kompartiyisining
jinayetke tolghan hakimiyitining ziyankeshlikige uchrighan xelqning ortaq
payda ziyini birliship chong quruqluqta armiye bilen xelq paal birliship
xitay kompartiye hakimiyitining jinayetlirini qandaq qilghanda ünümlük
tosighili bolidighanliqi heqide ghulghula qilishidighan weziyet shekillendi.”
Xitay kompartiyisining qorali bolghan “Azatliq armiye geziti” azatliq armiye
qurulghanliqining 78 yilliqini xatirilesh jeryanida obzor elan qilip
armiyege mutleq kompartiye rehberlik qilishi kerekligini, azatliq armiye
herqandaq chaghda, herqandaq ehwal astida kompartiyening gepini anglishi
lazimliqini, kompartiyige egiship mengishi lazimliqini qayta tekitligen. Bu
signal xitay kompartiyisining armiyige bolghan kontirolluq hoquqining
dawalghup qalghanliqini we tehditke uchrighanliqini eniq korsitip beridu.
Dajiyuan (Büyük esir agentliqi) muxbiri Xingfei Zhonghua milliy azatliq
birleshmisi (bash shitabi chong quruqluqta bolup, mexpi) ning ijraiye
hey’iti, sabiq polkowniki Li qike ependini ziyaret qilghan. Li qike ependi
ilgiri Xinjiangdiki melum qisimda 3 yil wezipe otigen waqti (otken esir
80-yillarning axiri) da Xinjiang ish-qur polkliridiki nurghun xitaylarning,
bolupmu asasi qatlamdiki xitaylarning namratliqi, turmush sharaitining
nacharliqi, xitay kompartiyisining ulardin paydiliniwatqanliqi, ularni
eziwatqanliqi we ularni tashliwetkenlikige diqqet qilghan. 1950-yildin keyin
xitay kompartiyisi muntizim polklarni “Ish-qur polk”lirigha islahat
qilghandin bashqa ichkiri ölkilerdiki nurghunlighan xitay ziyali yashliri
qatarliq puqralirini qaymuqturup Xinjiangdiki ish-qur polklirigha sepligen.
Nöwette Xinjiangdiki ish-qur polklirida 14 diwiziye bolup, nopusi 2
milyondin köp. Ish-qur polkliri mueyyen herbi ehmiyetke ige bolghandin sirt,
Xinjiangda sana’et, dehqanchiliq, soda we qurulush ishliri bilen
shughullinidu.
Li qikening qarishiche, xitay kompartiyisi köp sandiki xitay xelqini aldap
we küshkürtup hakimiyetni igelliwalghandin keyin özliri yasap chiqqan
piramida sheklidiki jemiyetning astida xelqni pajielik basturup, qanliq
kontirol qilip ziyankeshlik qilip kelgen. Xinjiang ish-qur polkliri xitay
kompartiye zomiger hakimiyitining zomiger dektaturliqi üchün xizmet
qilidighan bir “qoral” süpitide paydilinilghan bolup, ish-qur polkliridiki
xitaylar, bolupmu asasi qatlamdiki xitaylar xitay kompartiyisi teripidin
qaymuqturulup, shexsi menpeetliri eghir ziyankeshlikke uchritilghandin keyin
bu xitaylarni turmush sharaiyi intayin nachar bolghan jaylarda qelip “boz
yer echip, chegra rayonni güllendürüsh” üchün ishleshke mejburlighan bolup,
ta hazirghiche ular namratliq, xorluq ichide yashimaqta….
”Xorluqqa könmeslik, yurtigha qaytip yashash, ish-qur polk tiragidiyesige
xatime berish, normal adem bolushni qolgha keltürüsh” qatarliqlar nöwette
ish-qur polkliridiki keng insani hoquq qoghdighuchilirining heqqani
teliwidur. Epsuski xitay kompartiye jinayetchiler gorohi yolsizliq qilip
telwilerche ularning teliwini ret qilip, ish- qur polkliridiki xitaylarni
qattiq qarshiliq körsütüshke mejbur qilmaqta. Xitay kompartiyisining
zulmigha qarshi kötirilgen isyanlargha xitay komunistliri özliri dahim
qollinip adetlinip ketken fashistik terrorchi hakimiyetning basturush
wastiliri bilen taqabil turup kelgen.
Li qike ependining qarishiche, Xinjiang ish-qur polkliridiki xitaylarning
payda- ziyini xitay kompartiye jinayetchiler hakimiyitining ziyankeshlikige
uchrighan xelqning payda-ziyini bilen oxshash bolup, xelqning rayi yandi,
ghelibe we meghlubiyetni xelq belgileydu, emeliy küch xelqte, xitay
kompartiye jinayetchilirining hökümranliqi jezmen yer bilen yeksan qilinidu.
Li qike xelqqe balayi- apet elip kelidighan zomiger hakimiyet- xitay
komunist partiyisi jinayetchiler gorohining zulmigha qul bolushni
xalimaydighan barliq xitaylarning Xinjiang ish-qur polkliridiki xitaylarning
insaniy hoquqlirini qoghdashni teshbbus qilghan zatlarning heqqaniy
naraziliqigha destek berishini, ortaq tiriship bir kün bolsimu baldurraq
xitay komunist partiyisi jinayetchiler gorohining hakimiyitige xatime
berishke chaqirdi.
Töwende ziyaret mezmunigha asasen retlep chiqan ehwalni tonushturimiz.
Xinjiang ish-qur polklirining arqa körünüshi we mahiyiti
Xinjiang ish-qur polkliri- Wangzhen bash qomandanliqidiki xitay kompartiyisi
gherbi shimal quruqluq armiye korpusi 1- polki qatarliq qisimlar asasida
shekillen’gen. Xitay kompartiyisining keng xitaylarni küshkürtup ulardin
paydilinip hakimiyetni changgiligha kirgüziwelish jeryanida nurghunlighan
ofitser- jengchiler ularning qurbanigha aylan’ghan we eskerlikke tutulup
qanliq bedel toleshke mejbur qilin’ghan. Xinjiang’gha kirgen herbi qisim
herbi wezipisini tamamlighandin keyin ularni Xinjiangda mejburi elip qelip,
ularni Xinjiangdiki her millet xelqining heqiqi aptonomiye hoquqini telep
qilishini tosush we xitay komunist hakimiyitining Xinjiang’gha bolghan
hökümranliqini qoghdashtiki qoral süpitide paydilan’ghan.
Xinjiang’gha kirgen herbi qisim “ishlepchiqirish- qurulush polki” qilip
ozgertilgen. Ish-qur polki hem armiye funkitsiyesige ige bolup, hem
ishlepchiqirish funkitsiyisige ige idi. Emma, Ish-qur polkliri hergizmu
adettiki “boz yer ozleshturush, chegra rayonni güllendürüsh” ni meqset
qilghan teshkilat bolmastin, xitay komunist zomiger hakimiyitining
qaymuqturushi we besimi bilen, bashqa milletlerning aptonomiye hoqulirini
qolgha keltürüshini chekleshtiki qoral süpitide paydilinilghan.
Echinishliq yeri shuki, ish-qur polkliridiki xitaylar xitay komunist
hakimiyiti teripidin Xinjiang’gha makanlishishqa mejburlinip, teqip astida
bashqurulup, teqdirliri komunistlar teripidin belgilinip, türlük
hoquqliridin mehrum qilinip, komunist xitaylarning depsende qilish,
ziyankeshlik qilish, qul qilish, ezish obektigha aylan’ghan. Xinjiang
ish-qur polkliri muntizim armiyedin ozgertilgendin keyin, herbi qisim tüzümi
saqlap qelin’ghan bolup (ish-qur polklirida diwiziye, diwiziye astida polk,
bataliyon, rota qatarliq herbi birlik bilen bashqurulidu), xitay komunist
hakimiyitining qattiq kontirol qilishigha eplik bolsun üchün shundaq
qilin’ghan. Ish-qur polkliri eslide Urumchi herbi rayoni (chong herbi rayon)
gha tewe idi, biwaste qomandanliq qilinatti, 1984-yili herbi qisimlarni
tertipke salghandin keyin Xinjiang herbi rayoni (2-derijilik herbi rayon,
Lanzhou herbi rayonigha qaraydu) teripidin biwaste rehberlik qilinidighan
boldi.
Xitay komunist zomiger hakimiyiti Xinjiangni ünümlük, qattiq bashqurush
üchün, Xinjiangdiki her millet xelqining aptonomiye hoquqini tartiwaldi,
herqaysi milletler ichidiki komunist hakimiyetke mayil, qulluq bilen
yashashni qobul qilghan satqunlarni terbiyilep yetishturdi we ularni
özlirining wakaletchi ghalchiliri qilip paydilandi, xitay komunist
hakimiyiti ichidiki bashqa Xinjiangda turshluq herbi qisim emeldarliri bilen
til biriktürüp Xinjiangni qattiq kontirol qilip keldi. Xinjiangda turushluq
herbi qisimlargha her millet ammisining aptonomiye hoquqini qolgha keltürüsh
üchün qilghan küreshlirini basturushqa teyyar turush heqqide buyruq
chüshürdi. Xitay komunist hakimiyiti ish-qur polkliridin Xinjiangning siyasi
muqumliqini qoghdashtiki qoral süpitide paydilandi…..
Xitay komunist hakimiyiti bu eskerlerni Xinnjiangda tutqun qilghandin keyin,
ichkiri ölkilerdiki ziyali yashlar qatarliq xitay ammisini qaymuqturup
Xinjiang’gha elip kelip ish-qur polklirigha orunlashturdi. Ularni tebii
sharaiti intayin nachar bolghan jaylarda yuquri derijilik komunist
hökümranlirining buyruqlirini ijra qilghuzdi. Ish-qur polkliri muntizim
armiyige oxshash nöwet bilen mudapiyede turmaydu, ish-qur polkidiki
eskerlerning kesp almashturushigha ruxset qilinmaydu, eskerliktin
qaytishigha ruxset qilinmaydu, ish-qur polkliridiki ziyali yashlar chong
quruqluqning bashqa jayliridiki “chegra rayon’gha yardem berish” we “tagh we
yezilargha berish” qa qatnashqan ziyali yashlargha oxshash öz yurtlirigha
qaytalmaydu, ish-qur polkliridiki eyni chaghdiki ziyali yashlar hazir
qerighan bolup, ularning perzentliri olgiche Xinjiangda qelish teqdirige
duch kelmekte, ular öz yurtlirini seghinidu, telpunidu, öz yurtlirigha
qaytip ketip yashashni teshnaliq bilen arzu qilidu. Öz yurtigha qaytish
eqelli hoquq we yolluq telep bolsimu komunist xitay jinayetchiler hakimiyiti
qattiq tosqunluq qilmaqta.
Sewir- taqiti tashqan ish-qur polkliridiki nurghun xitaylar naraziliq
qilishqa bashlighan. Komunist, zomiger, qaraqchi- banditlar hakimiyiti bu
naraziliqlarni, isyanlarni fashistik, terrorluq wastilar bilen basturdi we
basturidu, ziyankeshlik qilidu.
Xinjiangda ish-qur polklirining mewjutluqi, xitay komunistik hakimiyitining
qaysibir siyasitining sewenliki bolmastin, u xitay komunist hakimiyitining
jinayet bilen tolghan hökümranliq mahiyitini namayen qilip beridu. Yeni,
komunistlar pütün xelqni dushmen,-dep qaraydu, xelqni “yawa ot”,- dep
qaraydu, xelqni ular bilen oxshash insan qatarida bille yashashqa yol
qoymaydu, xelqqe normal hayatliq yoli bermeydu, xelqning normal hayatliq
arzulirigha yol qoymaydu, xelqni eqelli hayatliq hoquqliridin mehrum qilidu,
xelqni qirghin qilidu, qul qilidu, ezidu, xelqni özlirining iradisi boyiche
yashashqa we ular üchün mulazimet qilishqa mejburlaydu, xelqni özlirining
zomigerlikige qarshi turushigha yol qoymaydu, xelqni talan-taraj qilidu,
ular xelqni aldash we zulum qilishtin ibaret jinayetke tolghan tüzümni
yürgüzidu, xelqni özlirining zhonghua millitige ziyankeshlik qilish bedilige
zomigerlik bilen hakimiyet yürgüzushtin ibaret jinayitige qarshi turushigha
yol qoymaydu…..
Xinjiang ish-qur polkliri – del mushundaq jinayi mahiyet bilen tolghan xitay
komunist hakimiyiti jinayetchiler gorohi ishlep chiqarghan mehsulat bolup,
ish-qur polkliridiki mutleq köp sandiki xitaylar komunist xitaylarning
qirghin qilidighan, paydilinidighan, qul qilidighan, ezidighan we depsende
qilidighan obektigha aylan’ghan.
Xitay komunistliri hökümranliqidiki chong quruqluqtiki her qaysi milletler
heqiqi aptonomiye hoquqigha ige emes
Xitay komunistliri xelqning “qeddini ruslash” tin ibaret istigidin
paydilinip dölet hakimiyitini changgiligha kirgüziwalghandin keyinla,
piramida shekillik jemiyet qurup chiqip, chong quruqluqtiki her millet
xelqini bu jemiyetning huligha basturuwetip, komunist zomigerliri we alahide
hoquqni changgiligha kirgüziwalghan yuquri derijilik emeldarlar, yengi aq
songek küchler bu jemiyetning astinqi qatlirigha basturuwetilgen qatlamni
xalighanche aldap we ziyankeshlik qilip keldi. Komunistlar xitay we bashqa
millet xelqlirining türlük heq- hoquqlirini tartiwaldi…demokratiye, öz
tedirini özi belgilesh we ortaq demokratik dölet qurush hoqulirinimu
tartiwaldi.
Komunist xitaylar her qaysi millet xelqlirining heqlirini, hoquqlirini
depsende qildi, aldamchiliq qildi, zulum qildi, ekispulatatsiye qildi, her
qaysi milliy rayonlarda özlirining wakaletchilirini terbiyilep yetishturdi,
her qaysi milliy rayonlarda yalaqchi we ghalchilarni yetishturdi. Komunist
xitaylar zomiger hakimiyitining shertliri we atalmish “sotsiyalistik tüzüm”
niqabi astida her millet xelqini qirghin qildi, her qaysi milletlerning
bayliqini, mal- mülkini ongushluq talan- taraj qilidighan we özliri behriman
bolidighan jinayetke tolghan hökümranliq tüzümni zomigerlik bilen ornatti.
Ular köp millet arilash olturaqlashqan rayonlardiki tebii bayliq we ijtimai
bayliqlarni bulap, özlirining hakimiyet ehtiyajlirini qandurdi.
Xitay komunist hökümranliqi her qaysi milletlerning heqiqi aptonomiyige ige
bolushigha qet’i yol qoymidi, saxtipezlik qilip köp millet ariliship
olturaqlashqan rayonlarda “Aptonom” digen saxta wiwiskini esip qoydi,
mesilen, “Ichki Monggul aptonom rayoni”, Guangxi Zhuangzu aptonom rayoni”,
“Xinjiang Uyghur aptonom rayoni”, “Tibet aptonom rayoni” wahakaza.
Emeliyette bu milletlerge hechqandaq demokratiye, aptonomiye hoquqi bermidi.
Xitay komunist hakimiyiti herqaysi milletlerge qirghinchiliq, bulangchiliq
siyasiti yürgüzdi.
Komunist xitaylar oz jemetige tewe bolghan emeldarlarni asas, bashqa
milletler ichidin inchikilik bilen tallap chiqqan satqun, qorchaq
emeldarlarni qoshumche qilip, kompartiyening yuquri derijilik
kattibashlirining her türlük buyruqlirini ortaq ijra qildurush shekli bilen
herqaysi milliy rayonlargha hökümranliq qilip keldi.
Xinjiang rayonining en’eniwi millet (Uyghur, Qazaq qatarliqlar) ammisi
heqiqi milliy teritoriyilik aptonomiye hoquqini, herqaysi millet xelqining
köp sandiki xelqining arzusi boyiche özlirining wekilliri arqiliq köp millet
ariliship olturaqlashqan rayonlardiki hakimiyetni wakaliten yürgüzushni, her
millet xelq ammisining menpeetlirige heqiqi mesul bolushni arzu qilghan
bolup, ular “musteqil dölet” qurushni arzu qilmaydu. Xinjiang rayonida
uzundin beri koruliwatqan asasliq siyasi xahish Xinjiangni musteqil qilish
bolmastin belki her qaysi milletler ortaq demokratiye, aptonomiye hoqulirini
qolgha keltürüshni meqset qilghan siyasi xahishtin ibaret.
Komunist xitay hökümitining herqaysi milletlerni aldash, zulum qilishta
qollinip kelgen hile- mikri, bir tereptin fashistik, terrorluq wastilar
bilen xelqni qanliq basturush, yene bir tereptin özlirining zomiger
hakimiyitining “ heqqani” ikenligini terghip qilip öz jinayetlirini
pedazlash, yoshurush we xelqni ezish. Ular oktemlik bilen “komunizim mutleq
heqiqet” dep, belgiligen bolup, “ kim bu mutleq heqiqetke qarshi tursa, u
kechurushke bolmaydighan eksil inqilapchi” bolup basturulidu. Insaniyet
mewjutliqining qanuniyetliri “Komunist partiye ezasi nezeriyesi” ning xata
ikenligini ispatlidi. Ular özlirimu bu nezeriyege hergiz ishenmeydu, emma
“komunizim üchün küresh qilidighan komunistik partiye” digen ton’gha
oruniwelip öz hakimiyitining jinayetlirini yoshuridu. Hazir her millet xelqi
heqiqetni yaqilap, milliy aptonomiyeni qolgha keltürup, demokratik dölet
qurushni ilgiri surup, xitay komunist hakimiyitining jinayi hökümranliqigha
bir kün bolsimu tezrek xatime berip, keng xelq ammisining heqiqi menpeetige
uyghun kelidighan jemiyetni berpa qilishning peyti yetip keldi.
Xinjiang ish-qur polkliridiki xitaylarning hoquq menpeetlirini qoghdash
herikitini xitay kompartiyisi keltürup chiqarghan
Xitay komunist hakimiyitining ish-qur polklirini teshkilleshtiki asasi
meqsidi- ish-qur polkliridin paydilinip Xinjiang’gha hökümranliq qilish,
ish-qur polklirini Xinjiangdiki her millet xelqining demokratiye we
aptonomiye hoquqini qolgha keltürüshige tosqunluq qilishtiki qoral süpitide
paydilinishtin ibaret. Xitay komunist hökümranliri peqet bashqilardin
paydilinishnila könglige pükken bolup, bashqilarning janijan menpeeti, olup-
tirilishi bilen hechqachan kari bolghan emes. Ular bashqilarning menpeetige
ziyan selish asasida pasiqlashqan, cherikleshken jinayi hökümranliq hayattin
behriman bolidu.
Xitay komunist hakimiyiti Xinjiang ish-qur polklirini tebii sharaiti we
turmush intayin nachar bolghan muhitqa orunlashturghan. Ish-qur polklirining
asasliq qismi universal ekologiyilik muhiti intayin nachar bolghan
Xinjiangdiki herbi rayonlar(turushluq jaylar-t) gha tarqalghan. Köp sandiki
ish-qur polkliri su menbesi aran yetishidighan jaylargha tarqalghan bolup,
ishlepchiqirish sharaiti bek qalaq, turmush sharaiti bek nachar, ish-qur
polkidiki nurghun xitaylar ta hazirghiche xam xishliq oylerde olturidu,
nurghun xitaylar japa- musheqette yashaydu, turmushi namrat, her yili
nechche ay qishning qehritan soghuqlirini bashtin kechuridu, nurghun
aililerning qishliq issinish mesilisi kapaletke ige emes, dawalinish,
terbiyilinish sharaiti bek nachar, nurghun xitaylar achliq we soghuqning
tehditige uchrap yashaydu, öylinip igilik tiklishi tes, erkin- azade turmush
ötküzelmeydu, ish-qur polkliri muntizim herbi qoshun bolmisimu, xitay
komunist hökümiti ularni herbi tüzüm bilen bashquridu, ulargha rohi jehette
besim ishlitip cheklep turidu (Mesilen, ish-qur polkliridiki xitaylargha
“japagha chidap küresh qilish istilini jari qildurunglar”, “shexsi payda-
ziyan bilen hesaplashmanglar”, ”inqilap üchün chegra rayonda yiltiz tartish
shereplik”, wahakaza). Ish- qur polkliri ijtimai teshkilat bolup, waqitning
otushige egiship uzluksiz kengiyip barghan, ish-qur polkliridiki orunlarning
asasi ijtimai kapalet sharaitliri intayin nachar, köpligen eqelli ijtimai
xarakterliq ehtiyajliri qandurulmighan….
Xitay komunist jinayetchiler hakimiyiti ish-qur polklirigha xuddi bashqa
ziyankeshlikke uchrighan barliq puqralargha oxshashla ziyankeshlik qilip
kelgen bolup, herxil heq- hoqulirini depsende qilghan, rehimsizlik bilen
xorlighan.
Biz jenubi septe Vietnam armiyisi bilen urushqandin keyin, 1986-yili men
atalmish“ urush tayanchisi” qilinip Lanzhou herbi rayonigha yötkilip,
Xinjiangda turushluq melum piyade qisim diwiziyiside polk siyasi bölumide
mudirliq wezipisini ötidim. Men Xinjiangda turushluq herbi qisimda wezipe
ötigen 3 yil ichide ish-qur polkliridiki bezi orunlar bilen munasiwet
ornattim, oxshimighan türdiki bezi ish-qur polk orunlirigha bardim, ish-qur
polkliridiki nurghun xitaylarning muhiti menıng diqitimni jelp qilghan idi,
xitay komunist jinayetchiler hakimiyitining ish-qur polkliridiki nurghun
xitaylargha qilghan xorlashliri mende ömur boyi untulghisiz tesiratlarni
qaldurghan idi.
Nurghun azap we yolsizliqqa uchrighan bu teshkilat, helimu bir amallarni
qilip herxil qiyinchiliqlarni özliri yengip keldi,emma nurghun ishlar
ish-qur polkliridiki xitaylarning sebrini tashurdi. Ish-qur polkliridiki
qerighan ishchi- xizmetchiler Xinjiangda yashliq baharini hökümetke teqdim
qildi, her tereptin nurghun qurbanlarni berdi, ular qerighanda peqet öz
yurtlirigha qaytip ketishtin ibaret yolluq telepni otturigha qoyghan bolsimu,
xitay komunist hökümitining telwilerche ret qilishigha uchrighan, ish-qur
polkliridiki xitaylar özlirining yolluq hoquqlirini qoghdash üchün qarshiliq
heriketlerni qozghashqa mejbur bolghan…..
Ish-qur polkliridiki köp sandiki xitaylar ishchan bolup, iradilik, ular
tamamen öz küchige tayinip kishilik turmushning yolini tapalaydu. Ularning
ichidiki nurghun xitaylar iqtidarliq, eslide ularni döletning bashqa
puqralirigha oxshash tegishlik imtiyazlardin behriman qilish kerek idi, ular
döletning tüwrükliri qatarida yaxshi muamilige uchrishi kerek idi. Epsuski,
keng armiye we xelqning menpeetini qurban qilish bedilige zomiger dektatur
we xelqning mal-mülkini talan- taraj qilishtek jinayetchilerni ötküzüsh
bilen jinayi hayattin behriman boluwatqan komunist jinayetchiler gorohi,
hergizmu silerning janijan menpeetinglar bilen hesaplashmaydu, peqet ularni
özlirining jinayi hökümranliq iradisi we özlirining jinayetke tolghan
hakimiyitining menpeetlirini qoghdashtiki qoral süpitide paydilinidu.
Xitay komunist jinayetchiler gorohining aldamchiliq we zulmidin qutulup ular
qurup chiqqan ish-qur polkidiki bu tiragidiyelerge xatime berish- ish-qur
polkliridiki keng xitay xelqining yolluq hoquqidur. Xitay komunist
zomigerliri ya ichkiri ölkilerdin kelgen xitaylarni öz yurtlirigha qaytip
ketishke ruxset bersun, yaki derhal ularning turmush sewiyesini ichkiri
ölkilerdiki xitaylarning ottura hal turmush sewiyisige yetküzüp bersun,
bolmisa ish-qur polkliridiki xitaylar boshashmastin öz hoquq we
menpeetlirini qoghdash, erkin yashash, öz yurtlirigha qaytip ketish üchün
küresh qilishqa hoquluqtur.
Ish-qur polkliridiki xitaylar meyli Xinjiangda bolsun, meyli ichkirige
qaytip ketsun, ular chong quruqluqtiki köp sandiki xitay xelqi bilen bille
“herqaysi rayonlar we herqaysi kespler arisidiki demokratiye, aptonomiye
heriketlirige qatnishishqa hoquluq” (Bu herikette komunist xitay
hakimiyitining buzghunchiliqi we basturushigha taqabil turush üchün ünümlük
tedbirlerni qollinish lazim ). Biz komunist xitay jinayetchiler gorohining
hökümranliqigha xatime berish we milliy azatliqni qolgha keltürüsh kürishi
jeryanida öz özini azat qilishni emelge ashurushqa hoquluq……
Ish-qur polkliridiki xitaylarning öz menpeetini qoghdash herikitining
basturulishi- xitay komunist hakimiyitining heqiqi qiyapitini ashkarilidi
Xitay komunist hökümiti özlirining jinayetke tolghan hökümranliqini saqlap
qelishni eng ali ölchem qilip, kim özining yolluq hoquq- menpeetini qoghdash
üchün ulargha qarshi chiqishqa jur’et qilsa, her dahim ularning pajielik
basturushi we ziyankeshlik qilishigha uchrap keldi. Komunist xitaylar
xelqning barliq qarshiliq körsitish heriketlirini “bix halitide
ujuqturuwetish” tin ibaret fashistik dektatura yürgüzüp keldi. Xelqning
qanchilik ziyan tartishidin qet’i nezer, xelqni özlirining zulumigha
könüshke mejburlidi, bolmisa fashistik, terrorluq wastilar bilen taqabil
turup keldi.
Xitay komunist hökümiti Xinjiangdiki ish-qur polkliridiki xitaylarning
yolluq teliwini qopalliq bilen ret qilip, pütün küchi bilen ularning
naraziliqini basti, ularning yuqurigha erz sunushigha yaki hel qilish
tedbirliri heqqide izdinishige yol qoymidi. Nöwette esker yötkep basturushqa
hazirlanmaqta. Komunist xitay yeqinda Xinjiang herbi rayonida seperwerlik
yighini echip, herbi qisimlardin atalmish “Xinjiangning etrapidiki
döletlerde muqimsizliq weziyiti bar”, “dölet mudapiye qoralliq küchlirini
qoghdash”, “ish-qur polkliridiki qoralliq topilangning aldini elish”
toghrisida buyruq chüshürgen. Ish-qur polklirida amanliq saqlash, birleshme
mudapiye etretlirini qurushqa mejburlap, herbi qisimlardin ish-qur
polklirini bashqurushni kücheytishni telep qilghan, ish-qur polklirining
hemmila yerige yuquri sezimchanliqtiki sin’alghu aparatliqini orunlashturup
ish-qur polkliridiki xitaylargha bolghan nazaretni kücheytken, ish-qur
polklirini bigunah ammigha ziyankeshlik qilidighan lagergha aylandurghan.
Xitay komunist hakimiyiti Xinjiangdikidin bashqa Lanzhou herbi rayonidiki
urush qisimlirini Xinjiang’gha yötkep kelip, kim hoququmni qoghdaymen,-dise,
basturush toghrisida buyruq bergen. Hujintao “komunistik yashlar ittipaqi”
JKP sekirtariyatining sekirtari Huweini Xinjiang Uyghur aptonom rayonluq
hökümetning muawin reislikige teyinlep iwertken, bu xuddi xitay
kompartiyisining kattiweshi Hujintaoning eyni yillarda Tibetke iwertilip
Tibettiki diniy zatlarni basturghinigha oxshash bolup, Huwei Xinjiang
ish-qur polkliridiki xitaylarning öz hoquqini qoghdash herikitini basturush
üchün kelgen.
Keng zhonghua(xitay) qerindashlarni Xinjiang ish-qur polkliridiki
xitaylarning öz hoquqini qoghdash herikitige köngül bölüsh we qollashqa
chaqirimiz
Xinjiang ish-qur polkliridiki xitaylar chong quruqluqtiki armiye we xelqqe
oxshashla xitay komunistik hökümitining zomigerlik, bulangchiliq, fashistik,
terrorluq dektaturisining ziyankeshlikige uchrimaqta. Ular türlük eqelliy
hoquq- menpeetliridin mehrum qilin’ghan. Ular özliri erishishke tegishlik
menpeetlerdin mehrum qilin’ghan. Bolushqa tegishlik xelq hakimiyitige
qatnishish hoquqidin mehrum qilin’ghan, ular öz dölitidiki xelqning turmush
sewiyiside yashashtin mehrum qilin’ghan, döletke, xelqqe paydiliq bolghan
bazargha yüzlen’gen dölet siyasi tüzümi astida yashash hoquqidin mehrum
qilin’ghan, ular qanun tüzüm adil bolghan, yolluq qatnash tüzümi sheklidiki
ijtimai muhitta yashash hoquqidin mehrum qilin’ghan, kishilik turmushning
peyzini erkin- azade, toluq sürelmeydu. Xinjiang ish-qur polkliridiki öz
hoquqini qoghdashni teshebbus qilghan xitay zatlar zomiger küchlerning
mejburlishi astida özlirining nurghun janijan menpeetliridin mehrum
qalghandin keyin, özining yolluq menpeetlirini qoghdash üchün xitay komunist
hakimiyiti teripidin pajielik basturulush teqdirige duch kelmekte.
Xinjiangdiki mesile, xitay chong quruqluqidiki jemiyetning asasi ziddiyitini,
yeni xitaydiki keng xelq ammisi bilen komunist jinayetchiler gorohining
otturisidiki ziddiyetni eks etturidu. Bu xitay komunist hakimiyitining
ziyankeshlikige uchrighan dölet ichi we sirtidiki barliq xitaylarning yüksek
derijide köngül bölüshige tegishlik mesile bolup, ish-qur polkliridiki
xitaylarning heqlirini qoghdash herikitini her jehettin küchluk qolishi we
yardem berishige tegishlik mesilidur. Xinjiang ish-qur polkliri- xitay
kompartiye hakimiyiti qurup chiqqan, ish-qur polkliridiki xitaylargha
ziyankeshlik qilidighan tiragidiye xarakteridiki mewjudiyet, buning’gha
tezdin xatime berish kerek.
Biz Xinjiang ish-qur polkliridiki xitaylarning öz hoquqlirini qoghdash
herikitini qismen weqe, dep qarimaslighimiz lazim, u emeliyette xitay
komunist jinayetchiler hakimiyitining zomigerlikige qarshi qanat
yaydurulghan hoquq qoghdash kürishining muqerrer ipadisi, u hergizmu
Xinjiang ish-qur polkliridiki xitaylarningla ishi bolmastin, belki xitay
xelqining ortaq menpeetige munasiwetlik ish. Xitay kompartiye hökümitining
xorlishi we ziyankeshlikige uchrighan xitay xelqining, jümlidin ishchi,
dehqan, esker, ziyali, yekke tijaretchiler, adettiki ishchi- xizmetchiler,
erkin diniy teshkilatlar, sheher xelqi qatarliqlarni öz ichige alidu. Xitay
xelqining hemmisi oxshash derijidiki salahiyetni qoghdash, erkin yashash,
dölet üchün oxshashla xojayin bolush, eqilge muwapiq ijtimai tüzümdiki
döletni ortaq berpa qilish hoquqigha ige. Xitay xelqi ortaq menpeetni közde
tutup, xelqning birlik xarakteridiki türlük hoquq- menpeetlerni qolgha
keltürüsh yolidiki küreshni qanat yaydurushi lazim.
Eger hemmeylen bashqilar bilen nime karim, dep qarisaq, undaqta komunist
xitay hökümitining ziyankeshlikige uchrighan xelq toplimi we shexsning
bolushqa tegishlik hoqulirini qoghdighili bolmaydu.
Xitay komunist hakimiyiti bundaq halettin paydilinip omumlashturup idare
qilishni bahane qilip kollektip we shexslerge ayrim-ayrim halda hujum
qilishi, parchilash, yetim qaldurush usulini ishqa selishi mumkin, u chaghda
ziyankeshlikke uchrighan keng xelq ammisining öz özini azat qilishini emelge
ashurushi qiyin’gha chüshüshi turghan gep……
Xitay komunist hakimiyiti we uning zamaniwilashqan fashistik, terrorluq
dektaturisi aldida, keng xelq ammisini öz hoquq menpeetlirini qoghdashqa
teshkillep, pilan boyiche, bir tutash küreshni qanat yaydurush bir qeder
qiyin. Shunga komunist xitay hakimiyitining ziyankeshlikige uchrighan her
qaysi milletler “ortaq menpeet” we “ortaq qarshiliq” shekillendürüsh
toghrisida bir niyetke kelgende, oxshimighan rayonlar we oxshimighan
teshkilatlar ichide öz hoquqlirini qoghdash, qarshiliq heriketliri yüz
bergende emeliy yardem berse we oz ara maslishidighan bolsa, pütün xelqning
öz hoquq menpeetlirini qoghdash herikiti rawajlinip xitay komunist
jinayetchiler hakimiyitige xatime berish kürishi ghelibe qilidu.
U chaghda xitay komunist hakimiyiti her qaysi xelqning öz hoquqini qoghdash
kürishige buzghunchiliq qilalmaydu, eksiche küchluk hemkarliq bilen elip
berilghan xelq kürishi teripidin halak qilinidu.
Xitay qerindashlarning Xinjiang ish-qur polklirining hoquqlirini qoghdash
kürishige köngül bölüshinglarni we qollishinglarni, qanunluq hoquq-
menpeetlirimizni qoghdash kürishige paal hazirliq körüshünglarni, keng
xelqning mexpi alaqisini kücheytishinglarni ümit qilimen….
Xitay komunistik jinayetchiler hakimiyitige xatime berip, zhonghua (xitay)
millitini azat qilish- mutleq köp sandiki xitaylarning yürek arzusi. Eng
axirqi ghelibe jezmen küresh qilishqa jür’et qilghan keng xitay xelqige
mensup bolidu.
http://www.dajiyuan.com/gb/5/8/16/n1019756.htm
8/16/2005 2:58:17 AM
(Ertekin terjime qildi)
2005-yil 9-ayning 1-küni
|