EAST  TURKISTAN  INFORMATION CENTER

Sherqiy Türkistangha Musteqilliq, Erkinlik We Démokratiye !

MAUZULAR:

 

SHERQIY TÜRKISTAN

 

DINIY SAHIPEI

 

TARIH SAHIPISI

 

KISHILIK HOQUQ

 

IQTISADI SAHIPE

 

EDEBIYAT SAHIPISI 

 

ETIC DOKLATI

 

OSMURLER SAHIPISI

 

REAL MEDIA FILIMLER 

 

UYGUR TESHKILATLIRI 

 

ALAQE ADRISI

 

HAWARAYI 

 

ARHIP KÖRÜNÜSHLE

 

PIKIR DEPTIRI

 

DUAT ARHIBI 

 

MUHIM LINKLER  

 

   Sherqiy Türkistan Axbarat Merkizi

| |   Sherqiy Türkistan  | |  Zhunggou - Taiwen  | |  Xelq'ara   | |

2005 - yili 9 - ayning 2 - küni

Xinjiangdiki Ish-qur Polkidiki Kishilik Hoquqni Qoghdash Herikiti Toghrisida Sabiq Polkownik Bilen Ötküzülgen Mehsus Söhbet

Li Qike ependining herbiliktin chhekinish kenishkisi (Ozi teminligen

Dajiyuan (büyük esir agentliqi) 8-ayning 16-küni xewiri (Dajiyuan muxbiri Xingfeining ziyaret xatirisi). Herbi qisim- xitay kompartiyisi eng qattiq bashqurup kelgen bir tarmaq bolsimu, herbi qisimlardiki ezalar we herbi qisimdin chekin’genlerning xitay kompartiyisige bolghan naraziliqi künseri roshen ipadilenmekte. Buyil zor kölemdiki herbi septin chekin’gen eskerlerning yuqurigha shikayet sunush weqeliri yüz bergen. Xitay kompartiyisining dektatur hökümranlirining eghir ziyankeshlikige uchrighan keng armiye- xelq ammisi ichide Xinjiang ishlepchiqirish-qurulush (qisqartilip “ish-qur”-dep atiduq) polkliridiki xitayning ichki ölkiliridin eqip kelgen zatlar yeqinqi künlerdin beri özlirining eqelliy hoquqliqini qoghdap qelish üchün küresh qilmaqta…

Li qike mundaq deydu:
“Xitay dektaturlirining jinayi hökümranliqi, keng zhonghua qerindashlirini normal insandek yashiyalmaydighan we normal menpeetlirini qoghdiyalmaydighan yargha qistap keldi. Xitay kompartiyisining alwastilarche mahiyiti alliqachan ashkarilandi, alliqachan teximu köpligen zhonghua qerindashliar teripidin dushmenlikke hemde ziyankeshlikke uchrawatqanliqi eniq tonup yetildi. Xitay kompartiye hakimiyiti sirtidiki keng xelq bu dushmenlik we ziyankeshlikning azawini chekipla qalmay, kompartiye hakimiyitining qattiq kontirolliqi astidiki qoral küchler toplimi (qoralliq küchler, jasusluq sestimisi, saqchi sestimisi, edliye sestimisi, töwen tebiqidiki emeldarlar sestimisi wahakaza ) diki köp sandiki ezalar tedriji bolunushke yüzlen’gen bolup, bular muwapiq peytte jinayet bilen tolghan bu hakimiyetke xatime berish herikitige qatnishishni könglige pükken. Xitay kompartiyisining jinayetke tolghan hakimiyitining ziyankeshlikige uchrighan xelqning ortaq payda ziyini birliship chong quruqluqta armiye bilen xelq paal birliship xitay kompartiye hakimiyitining jinayetlirini qandaq qilghanda ünümlük tosighili bolidighanliqi heqide ghulghula qilishidighan weziyet shekillendi.”

Xitay kompartiyisining qorali bolghan “Azatliq armiye geziti” azatliq armiye qurulghanliqining 78 yilliqini xatirilesh jeryanida obzor elan qilip armiyege mutleq kompartiye rehberlik qilishi kerekligini, azatliq armiye herqandaq chaghda, herqandaq ehwal astida kompartiyening gepini anglishi lazimliqini, kompartiyige egiship mengishi lazimliqini qayta tekitligen. Bu signal xitay kompartiyisining armiyige bolghan kontirolluq hoquqining dawalghup qalghanliqini we tehditke uchrighanliqini eniq korsitip beridu.

Dajiyuan (Büyük esir agentliqi) muxbiri Xingfei Zhonghua milliy azatliq birleshmisi (bash shitabi chong quruqluqta bolup, mexpi) ning ijraiye hey’iti, sabiq polkowniki Li qike ependini ziyaret qilghan. Li qike ependi ilgiri Xinjiangdiki melum qisimda 3 yil wezipe otigen waqti (otken esir 80-yillarning axiri) da Xinjiang ish-qur polkliridiki nurghun xitaylarning, bolupmu asasi qatlamdiki xitaylarning namratliqi, turmush sharaitining nacharliqi, xitay kompartiyisining ulardin paydiliniwatqanliqi, ularni eziwatqanliqi we ularni tashliwetkenlikige diqqet qilghan. 1950-yildin keyin xitay kompartiyisi muntizim polklarni “Ish-qur polk”lirigha islahat qilghandin bashqa ichkiri ölkilerdiki nurghunlighan xitay ziyali yashliri qatarliq puqralirini qaymuqturup Xinjiangdiki ish-qur polklirigha sepligen.
Nöwette Xinjiangdiki ish-qur polklirida 14 diwiziye bolup, nopusi 2 milyondin köp. Ish-qur polkliri mueyyen herbi ehmiyetke ige bolghandin sirt, Xinjiangda sana’et, dehqanchiliq, soda we qurulush ishliri bilen shughullinidu.

Li qikening qarishiche, xitay kompartiyisi köp sandiki xitay xelqini aldap we küshkürtup hakimiyetni igelliwalghandin keyin özliri yasap chiqqan piramida sheklidiki jemiyetning astida xelqni pajielik basturup, qanliq kontirol qilip ziyankeshlik qilip kelgen. Xinjiang ish-qur polkliri xitay kompartiye zomiger hakimiyitining zomiger dektaturliqi üchün xizmet qilidighan bir “qoral” süpitide paydilinilghan bolup, ish-qur polkliridiki xitaylar, bolupmu asasi qatlamdiki xitaylar xitay kompartiyisi teripidin qaymuqturulup, shexsi menpeetliri eghir ziyankeshlikke uchritilghandin keyin bu xitaylarni turmush sharaiyi intayin nachar bolghan jaylarda qelip “boz yer echip, chegra rayonni güllendürüsh” üchün ishleshke mejburlighan bolup, ta hazirghiche ular namratliq, xorluq ichide yashimaqta….

”Xorluqqa könmeslik, yurtigha qaytip yashash, ish-qur polk tiragidiyesige xatime berish, normal adem bolushni qolgha keltürüsh” qatarliqlar nöwette ish-qur polkliridiki keng insani hoquq qoghdighuchilirining heqqani teliwidur. Epsuski xitay kompartiye jinayetchiler gorohi yolsizliq qilip telwilerche ularning teliwini ret qilip, ish- qur polkliridiki xitaylarni qattiq qarshiliq körsütüshke mejbur qilmaqta. Xitay kompartiyisining zulmigha qarshi kötirilgen isyanlargha xitay komunistliri özliri dahim qollinip adetlinip ketken fashistik terrorchi hakimiyetning basturush wastiliri bilen taqabil turup kelgen.

Li qike ependining qarishiche, Xinjiang ish-qur polkliridiki xitaylarning payda- ziyini xitay kompartiye jinayetchiler hakimiyitining ziyankeshlikige uchrighan xelqning payda-ziyini bilen oxshash bolup, xelqning rayi yandi, ghelibe we meghlubiyetni xelq belgileydu, emeliy küch xelqte, xitay kompartiye jinayetchilirining hökümranliqi jezmen yer bilen yeksan qilinidu. Li qike xelqqe balayi- apet elip kelidighan zomiger hakimiyet- xitay komunist partiyisi jinayetchiler gorohining zulmigha qul bolushni xalimaydighan barliq xitaylarning Xinjiang ish-qur polkliridiki xitaylarning insaniy hoquqlirini qoghdashni teshbbus qilghan zatlarning heqqaniy naraziliqigha destek berishini, ortaq tiriship bir kün bolsimu baldurraq xitay komunist partiyisi jinayetchiler gorohining hakimiyitige xatime berishke chaqirdi.

Töwende ziyaret mezmunigha asasen retlep chiqan ehwalni tonushturimiz.

Xinjiang ish-qur polklirining arqa körünüshi we mahiyiti

Xinjiang ish-qur polkliri- Wangzhen bash qomandanliqidiki xitay kompartiyisi gherbi shimal quruqluq armiye korpusi 1- polki qatarliq qisimlar asasida shekillen’gen. Xitay kompartiyisining keng xitaylarni küshkürtup ulardin paydilinip hakimiyetni changgiligha kirgüziwelish jeryanida nurghunlighan ofitser- jengchiler ularning qurbanigha aylan’ghan we eskerlikke tutulup qanliq bedel toleshke mejbur qilin’ghan. Xinjiang’gha kirgen herbi qisim herbi wezipisini tamamlighandin keyin ularni Xinjiangda mejburi elip qelip, ularni Xinjiangdiki her millet xelqining heqiqi aptonomiye hoquqini telep qilishini tosush we xitay komunist hakimiyitining Xinjiang’gha bolghan hökümranliqini qoghdashtiki qoral süpitide paydilan’ghan.

Xinjiang’gha kirgen herbi qisim “ishlepchiqirish- qurulush polki” qilip ozgertilgen. Ish-qur polki hem armiye funkitsiyesige ige bolup, hem ishlepchiqirish funkitsiyisige ige idi. Emma, Ish-qur polkliri hergizmu adettiki “boz yer ozleshturush, chegra rayonni güllendürüsh” ni meqset qilghan teshkilat bolmastin, xitay komunist zomiger hakimiyitining qaymuqturushi we besimi bilen, bashqa milletlerning aptonomiye hoqulirini qolgha keltürüshini chekleshtiki qoral süpitide paydilinilghan.

Echinishliq yeri shuki, ish-qur polkliridiki xitaylar xitay komunist hakimiyiti teripidin Xinjiang’gha makanlishishqa mejburlinip, teqip astida bashqurulup, teqdirliri komunistlar teripidin belgilinip, türlük hoquqliridin mehrum qilinip, komunist xitaylarning depsende qilish, ziyankeshlik qilish, qul qilish, ezish obektigha aylan’ghan. Xinjiang ish-qur polkliri muntizim armiyedin ozgertilgendin keyin, herbi qisim tüzümi saqlap qelin’ghan bolup (ish-qur polklirida diwiziye, diwiziye astida polk, bataliyon, rota qatarliq herbi birlik bilen bashqurulidu), xitay komunist hakimiyitining qattiq kontirol qilishigha eplik bolsun üchün shundaq qilin’ghan. Ish-qur polkliri eslide Urumchi herbi rayoni (chong herbi rayon) gha tewe idi, biwaste qomandanliq qilinatti, 1984-yili herbi qisimlarni tertipke salghandin keyin Xinjiang herbi rayoni (2-derijilik herbi rayon, Lanzhou herbi rayonigha qaraydu) teripidin biwaste rehberlik qilinidighan boldi.

Xitay komunist zomiger hakimiyiti Xinjiangni ünümlük, qattiq bashqurush üchün, Xinjiangdiki her millet xelqining aptonomiye hoquqini tartiwaldi, herqaysi milletler ichidiki komunist hakimiyetke mayil, qulluq bilen yashashni qobul qilghan satqunlarni terbiyilep yetishturdi we ularni özlirining wakaletchi ghalchiliri qilip paydilandi, xitay komunist hakimiyiti ichidiki bashqa Xinjiangda turshluq herbi qisim emeldarliri bilen til biriktürüp Xinjiangni qattiq kontirol qilip keldi. Xinjiangda turushluq herbi qisimlargha her millet ammisining aptonomiye hoquqini qolgha keltürüsh üchün qilghan küreshlirini basturushqa teyyar turush heqqide buyruq chüshürdi. Xitay komunist hakimiyiti ish-qur polkliridin Xinjiangning siyasi muqumliqini qoghdashtiki qoral süpitide paydilandi…..

Xitay komunist hakimiyiti bu eskerlerni Xinnjiangda tutqun qilghandin keyin, ichkiri ölkilerdiki ziyali yashlar qatarliq xitay ammisini qaymuqturup Xinjiang’gha elip kelip ish-qur polklirigha orunlashturdi. Ularni tebii sharaiti intayin nachar bolghan jaylarda yuquri derijilik komunist hökümranlirining buyruqlirini ijra qilghuzdi. Ish-qur polkliri muntizim armiyige oxshash nöwet bilen mudapiyede turmaydu, ish-qur polkidiki eskerlerning kesp almashturushigha ruxset qilinmaydu, eskerliktin qaytishigha ruxset qilinmaydu, ish-qur polkliridiki ziyali yashlar chong quruqluqning bashqa jayliridiki “chegra rayon’gha yardem berish” we “tagh we yezilargha berish” qa qatnashqan ziyali yashlargha oxshash öz yurtlirigha qaytalmaydu, ish-qur polkliridiki eyni chaghdiki ziyali yashlar hazir qerighan bolup, ularning perzentliri olgiche Xinjiangda qelish teqdirige duch kelmekte, ular öz yurtlirini seghinidu, telpunidu, öz yurtlirigha qaytip ketip yashashni teshnaliq bilen arzu qilidu. Öz yurtigha qaytish eqelli hoquq we yolluq telep bolsimu komunist xitay jinayetchiler hakimiyiti qattiq tosqunluq qilmaqta.

Sewir- taqiti tashqan ish-qur polkliridiki nurghun xitaylar naraziliq qilishqa bashlighan. Komunist, zomiger, qaraqchi- banditlar hakimiyiti bu naraziliqlarni, isyanlarni fashistik, terrorluq wastilar bilen basturdi we basturidu, ziyankeshlik qilidu.

Xinjiangda ish-qur polklirining mewjutluqi, xitay komunistik hakimiyitining qaysibir siyasitining sewenliki bolmastin, u xitay komunist hakimiyitining jinayet bilen tolghan hökümranliq mahiyitini namayen qilip beridu. Yeni, komunistlar pütün xelqni dushmen,-dep qaraydu, xelqni “yawa ot”,- dep qaraydu, xelqni ular bilen oxshash insan qatarida bille yashashqa yol qoymaydu, xelqqe normal hayatliq yoli bermeydu, xelqning normal hayatliq arzulirigha yol qoymaydu, xelqni eqelli hayatliq hoquqliridin mehrum qilidu, xelqni qirghin qilidu, qul qilidu, ezidu, xelqni özlirining iradisi boyiche yashashqa we ular üchün mulazimet qilishqa mejburlaydu, xelqni özlirining zomigerlikige qarshi turushigha yol qoymaydu, xelqni talan-taraj qilidu, ular xelqni aldash we zulum qilishtin ibaret jinayetke tolghan tüzümni yürgüzidu, xelqni özlirining zhonghua millitige ziyankeshlik qilish bedilige zomigerlik bilen hakimiyet yürgüzushtin ibaret jinayitige qarshi turushigha yol qoymaydu…..

Xinjiang ish-qur polkliri – del mushundaq jinayi mahiyet bilen tolghan xitay komunist hakimiyiti jinayetchiler gorohi ishlep chiqarghan mehsulat bolup, ish-qur polkliridiki mutleq köp sandiki xitaylar komunist xitaylarning qirghin qilidighan, paydilinidighan, qul qilidighan, ezidighan we depsende qilidighan obektigha aylan’ghan.

Xitay komunistliri hökümranliqidiki chong quruqluqtiki her qaysi milletler heqiqi aptonomiye hoquqigha ige emes

Xitay komunistliri xelqning “qeddini ruslash” tin ibaret istigidin paydilinip dölet hakimiyitini changgiligha kirgüziwalghandin keyinla, piramida shekillik jemiyet qurup chiqip, chong quruqluqtiki her millet xelqini bu jemiyetning huligha basturuwetip, komunist zomigerliri we alahide hoquqni changgiligha kirgüziwalghan yuquri derijilik emeldarlar, yengi aq songek küchler bu jemiyetning astinqi qatlirigha basturuwetilgen qatlamni xalighanche aldap we ziyankeshlik qilip keldi. Komunistlar xitay we bashqa millet xelqlirining türlük heq- hoquqlirini tartiwaldi…demokratiye, öz tedirini özi belgilesh we ortaq demokratik dölet qurush hoqulirinimu tartiwaldi.

Komunist xitaylar her qaysi millet xelqlirining heqlirini, hoquqlirini depsende qildi, aldamchiliq qildi, zulum qildi, ekispulatatsiye qildi, her qaysi milliy rayonlarda özlirining wakaletchilirini terbiyilep yetishturdi, her qaysi milliy rayonlarda yalaqchi we ghalchilarni yetishturdi. Komunist xitaylar zomiger hakimiyitining shertliri we atalmish “sotsiyalistik tüzüm” niqabi astida her millet xelqini qirghin qildi, her qaysi milletlerning bayliqini, mal- mülkini ongushluq talan- taraj qilidighan we özliri behriman bolidighan jinayetke tolghan hökümranliq tüzümni zomigerlik bilen ornatti. Ular köp millet arilash olturaqlashqan rayonlardiki tebii bayliq we ijtimai bayliqlarni bulap, özlirining hakimiyet ehtiyajlirini qandurdi.

Xitay komunist hökümranliqi her qaysi milletlerning heqiqi aptonomiyige ige bolushigha qet’i yol qoymidi, saxtipezlik qilip köp millet ariliship olturaqlashqan rayonlarda “Aptonom” digen saxta wiwiskini esip qoydi, mesilen, “Ichki Monggul aptonom rayoni”, Guangxi Zhuangzu aptonom rayoni”, “Xinjiang Uyghur aptonom rayoni”, “Tibet aptonom rayoni” wahakaza. Emeliyette bu milletlerge hechqandaq demokratiye, aptonomiye hoquqi bermidi. Xitay komunist hakimiyiti herqaysi milletlerge qirghinchiliq, bulangchiliq siyasiti yürgüzdi.

Komunist xitaylar oz jemetige tewe bolghan emeldarlarni asas, bashqa milletler ichidin inchikilik bilen tallap chiqqan satqun, qorchaq emeldarlarni qoshumche qilip, kompartiyening yuquri derijilik kattibashlirining her türlük buyruqlirini ortaq ijra qildurush shekli bilen herqaysi milliy rayonlargha hökümranliq qilip keldi.

Xinjiang rayonining en’eniwi millet (Uyghur, Qazaq qatarliqlar) ammisi heqiqi milliy teritoriyilik aptonomiye hoquqini, herqaysi millet xelqining köp sandiki xelqining arzusi boyiche özlirining wekilliri arqiliq köp millet ariliship olturaqlashqan rayonlardiki hakimiyetni wakaliten yürgüzushni, her millet xelq ammisining menpeetlirige heqiqi mesul bolushni arzu qilghan bolup, ular “musteqil dölet” qurushni arzu qilmaydu. Xinjiang rayonida uzundin beri koruliwatqan asasliq siyasi xahish Xinjiangni musteqil qilish bolmastin belki her qaysi milletler ortaq demokratiye, aptonomiye hoqulirini qolgha keltürüshni meqset qilghan siyasi xahishtin ibaret.

Komunist xitay hökümitining herqaysi milletlerni aldash, zulum qilishta qollinip kelgen hile- mikri, bir tereptin fashistik, terrorluq wastilar bilen xelqni qanliq basturush, yene bir tereptin özlirining zomiger hakimiyitining “ heqqani” ikenligini terghip qilip öz jinayetlirini pedazlash, yoshurush we xelqni ezish. Ular oktemlik bilen “komunizim mutleq heqiqet” dep, belgiligen bolup, “ kim bu mutleq heqiqetke qarshi tursa, u kechurushke bolmaydighan eksil inqilapchi” bolup basturulidu. Insaniyet mewjutliqining qanuniyetliri “Komunist partiye ezasi nezeriyesi” ning xata ikenligini ispatlidi. Ular özlirimu bu nezeriyege hergiz ishenmeydu, emma “komunizim üchün küresh qilidighan komunistik partiye” digen ton’gha oruniwelip öz hakimiyitining jinayetlirini yoshuridu. Hazir her millet xelqi heqiqetni yaqilap, milliy aptonomiyeni qolgha keltürup, demokratik dölet qurushni ilgiri surup, xitay komunist hakimiyitining jinayi hökümranliqigha bir kün bolsimu tezrek xatime berip, keng xelq ammisining heqiqi menpeetige uyghun kelidighan jemiyetni berpa qilishning peyti yetip keldi.

Xinjiang ish-qur polkliridiki xitaylarning hoquq menpeetlirini qoghdash herikitini xitay kompartiyisi keltürup chiqarghan

Xitay komunist hakimiyitining ish-qur polklirini teshkilleshtiki asasi meqsidi- ish-qur polkliridin paydilinip Xinjiang’gha hökümranliq qilish, ish-qur polklirini Xinjiangdiki her millet xelqining demokratiye we aptonomiye hoquqini qolgha keltürüshige tosqunluq qilishtiki qoral süpitide paydilinishtin ibaret. Xitay komunist hökümranliri peqet bashqilardin paydilinishnila könglige pükken bolup, bashqilarning janijan menpeeti, olup- tirilishi bilen hechqachan kari bolghan emes. Ular bashqilarning menpeetige ziyan selish asasida pasiqlashqan, cherikleshken jinayi hökümranliq hayattin behriman bolidu.

Xitay komunist hakimiyiti Xinjiang ish-qur polklirini tebii sharaiti we turmush intayin nachar bolghan muhitqa orunlashturghan. Ish-qur polklirining asasliq qismi universal ekologiyilik muhiti intayin nachar bolghan Xinjiangdiki herbi rayonlar(turushluq jaylar-t) gha tarqalghan. Köp sandiki ish-qur polkliri su menbesi aran yetishidighan jaylargha tarqalghan bolup, ishlepchiqirish sharaiti bek qalaq, turmush sharaiti bek nachar, ish-qur polkidiki nurghun xitaylar ta hazirghiche xam xishliq oylerde olturidu, nurghun xitaylar japa- musheqette yashaydu, turmushi namrat, her yili nechche ay qishning qehritan soghuqlirini bashtin kechuridu, nurghun aililerning qishliq issinish mesilisi kapaletke ige emes, dawalinish, terbiyilinish sharaiti bek nachar, nurghun xitaylar achliq we soghuqning tehditige uchrap yashaydu, öylinip igilik tiklishi tes, erkin- azade turmush ötküzelmeydu, ish-qur polkliri muntizim herbi qoshun bolmisimu, xitay komunist hökümiti ularni herbi tüzüm bilen bashquridu, ulargha rohi jehette besim ishlitip cheklep turidu (Mesilen, ish-qur polkliridiki xitaylargha “japagha chidap küresh qilish istilini jari qildurunglar”, “shexsi payda- ziyan bilen hesaplashmanglar”, ”inqilap üchün chegra rayonda yiltiz tartish shereplik”, wahakaza). Ish- qur polkliri ijtimai teshkilat bolup, waqitning otushige egiship uzluksiz kengiyip barghan, ish-qur polkliridiki orunlarning asasi ijtimai kapalet sharaitliri intayin nachar, köpligen eqelli ijtimai xarakterliq ehtiyajliri qandurulmighan….
Xitay komunist jinayetchiler hakimiyiti ish-qur polklirigha xuddi bashqa ziyankeshlikke uchrighan barliq puqralargha oxshashla ziyankeshlik qilip kelgen bolup, herxil heq- hoqulirini depsende qilghan, rehimsizlik bilen xorlighan.

Biz jenubi septe Vietnam armiyisi bilen urushqandin keyin, 1986-yili men atalmish“ urush tayanchisi” qilinip Lanzhou herbi rayonigha yötkilip, Xinjiangda turushluq melum piyade qisim diwiziyiside polk siyasi bölumide mudirliq wezipisini ötidim. Men Xinjiangda turushluq herbi qisimda wezipe ötigen 3 yil ichide ish-qur polkliridiki bezi orunlar bilen munasiwet ornattim, oxshimighan türdiki bezi ish-qur polk orunlirigha bardim, ish-qur polkliridiki nurghun xitaylarning muhiti menıng diqitimni jelp qilghan idi, xitay komunist jinayetchiler hakimiyitining ish-qur polkliridiki nurghun xitaylargha qilghan xorlashliri mende ömur boyi untulghisiz tesiratlarni qaldurghan idi.

Nurghun azap we yolsizliqqa uchrighan bu teshkilat, helimu bir amallarni qilip herxil qiyinchiliqlarni özliri yengip keldi,emma nurghun ishlar ish-qur polkliridiki xitaylarning sebrini tashurdi. Ish-qur polkliridiki qerighan ishchi- xizmetchiler Xinjiangda yashliq baharini hökümetke teqdim qildi, her tereptin nurghun qurbanlarni berdi, ular qerighanda peqet öz yurtlirigha qaytip ketishtin ibaret yolluq telepni otturigha qoyghan bolsimu, xitay komunist hökümitining telwilerche ret qilishigha uchrighan, ish-qur polkliridiki xitaylar özlirining yolluq hoquqlirini qoghdash üchün qarshiliq heriketlerni qozghashqa mejbur bolghan…..

Ish-qur polkliridiki köp sandiki xitaylar ishchan bolup, iradilik, ular tamamen öz küchige tayinip kishilik turmushning yolini tapalaydu. Ularning ichidiki nurghun xitaylar iqtidarliq, eslide ularni döletning bashqa puqralirigha oxshash tegishlik imtiyazlardin behriman qilish kerek idi, ular döletning tüwrükliri qatarida yaxshi muamilige uchrishi kerek idi. Epsuski, keng armiye we xelqning menpeetini qurban qilish bedilige zomiger dektatur we xelqning mal-mülkini talan- taraj qilishtek jinayetchilerni ötküzüsh bilen jinayi hayattin behriman boluwatqan komunist jinayetchiler gorohi, hergizmu silerning janijan menpeetinglar bilen hesaplashmaydu, peqet ularni özlirining jinayi hökümranliq iradisi we özlirining jinayetke tolghan hakimiyitining menpeetlirini qoghdashtiki qoral süpitide paydilinidu.

Xitay komunist jinayetchiler gorohining aldamchiliq we zulmidin qutulup ular qurup chiqqan ish-qur polkidiki bu tiragidiyelerge xatime berish- ish-qur polkliridiki keng xitay xelqining yolluq hoquqidur. Xitay komunist zomigerliri ya ichkiri ölkilerdin kelgen xitaylarni öz yurtlirigha qaytip ketishke ruxset bersun, yaki derhal ularning turmush sewiyesini ichkiri ölkilerdiki xitaylarning ottura hal turmush sewiyisige yetküzüp bersun, bolmisa ish-qur polkliridiki xitaylar boshashmastin öz hoquq we menpeetlirini qoghdash, erkin yashash, öz yurtlirigha qaytip ketish üchün küresh qilishqa hoquluqtur.

Ish-qur polkliridiki xitaylar meyli Xinjiangda bolsun, meyli ichkirige qaytip ketsun, ular chong quruqluqtiki köp sandiki xitay xelqi bilen bille “herqaysi rayonlar we herqaysi kespler arisidiki demokratiye, aptonomiye heriketlirige qatnishishqa hoquluq” (Bu herikette komunist xitay hakimiyitining buzghunchiliqi we basturushigha taqabil turush üchün ünümlük tedbirlerni qollinish lazim ). Biz komunist xitay jinayetchiler gorohining hökümranliqigha xatime berish we milliy azatliqni qolgha keltürüsh kürishi jeryanida öz özini azat qilishni emelge ashurushqa hoquluq……

Ish-qur polkliridiki xitaylarning öz menpeetini qoghdash herikitining basturulishi- xitay komunist hakimiyitining heqiqi qiyapitini ashkarilidi

Xitay komunist hökümiti özlirining jinayetke tolghan hökümranliqini saqlap qelishni eng ali ölchem qilip, kim özining yolluq hoquq- menpeetini qoghdash üchün ulargha qarshi chiqishqa jur’et qilsa, her dahim ularning pajielik basturushi we ziyankeshlik qilishigha uchrap keldi. Komunist xitaylar xelqning barliq qarshiliq körsitish heriketlirini “bix halitide ujuqturuwetish” tin ibaret fashistik dektatura yürgüzüp keldi. Xelqning qanchilik ziyan tartishidin qet’i nezer, xelqni özlirining zulumigha könüshke mejburlidi, bolmisa fashistik, terrorluq wastilar bilen taqabil turup keldi.

Xitay komunist hökümiti Xinjiangdiki ish-qur polkliridiki xitaylarning yolluq teliwini qopalliq bilen ret qilip, pütün küchi bilen ularning naraziliqini basti, ularning yuqurigha erz sunushigha yaki hel qilish tedbirliri heqqide izdinishige yol qoymidi. Nöwette esker yötkep basturushqa hazirlanmaqta. Komunist xitay yeqinda Xinjiang herbi rayonida seperwerlik yighini echip, herbi qisimlardin atalmish “Xinjiangning etrapidiki döletlerde muqimsizliq weziyiti bar”, “dölet mudapiye qoralliq küchlirini qoghdash”, “ish-qur polkliridiki qoralliq topilangning aldini elish” toghrisida buyruq chüshürgen. Ish-qur polklirida amanliq saqlash, birleshme mudapiye etretlirini qurushqa mejburlap, herbi qisimlardin ish-qur polklirini bashqurushni kücheytishni telep qilghan, ish-qur polklirining hemmila yerige yuquri sezimchanliqtiki sin’alghu aparatliqini orunlashturup ish-qur polkliridiki xitaylargha bolghan nazaretni kücheytken, ish-qur polklirini bigunah ammigha ziyankeshlik qilidighan lagergha aylandurghan. Xitay komunist hakimiyiti Xinjiangdikidin bashqa Lanzhou herbi rayonidiki urush qisimlirini Xinjiang’gha yötkep kelip, kim hoququmni qoghdaymen,-dise, basturush toghrisida buyruq bergen. Hujintao “komunistik yashlar ittipaqi” JKP sekirtariyatining sekirtari Huweini Xinjiang Uyghur aptonom rayonluq hökümetning muawin reislikige teyinlep iwertken, bu xuddi xitay kompartiyisining kattiweshi Hujintaoning eyni yillarda Tibetke iwertilip Tibettiki diniy zatlarni basturghinigha oxshash bolup, Huwei Xinjiang ish-qur polkliridiki xitaylarning öz hoquqini qoghdash herikitini basturush üchün kelgen.

Keng zhonghua(xitay) qerindashlarni Xinjiang ish-qur polkliridiki xitaylarning öz hoquqini qoghdash herikitige köngül bölüsh we qollashqa chaqirimiz

Xinjiang ish-qur polkliridiki xitaylar chong quruqluqtiki armiye we xelqqe oxshashla xitay komunistik hökümitining zomigerlik, bulangchiliq, fashistik, terrorluq dektaturisining ziyankeshlikige uchrimaqta. Ular türlük eqelliy hoquq- menpeetliridin mehrum qilin’ghan. Ular özliri erishishke tegishlik menpeetlerdin mehrum qilin’ghan. Bolushqa tegishlik xelq hakimiyitige qatnishish hoquqidin mehrum qilin’ghan, ular öz dölitidiki xelqning turmush sewiyiside yashashtin mehrum qilin’ghan, döletke, xelqqe paydiliq bolghan bazargha yüzlen’gen dölet siyasi tüzümi astida yashash hoquqidin mehrum qilin’ghan, ular qanun tüzüm adil bolghan, yolluq qatnash tüzümi sheklidiki ijtimai muhitta yashash hoquqidin mehrum qilin’ghan, kishilik turmushning peyzini erkin- azade, toluq sürelmeydu. Xinjiang ish-qur polkliridiki öz hoquqini qoghdashni teshebbus qilghan xitay zatlar zomiger küchlerning mejburlishi astida özlirining nurghun janijan menpeetliridin mehrum qalghandin keyin, özining yolluq menpeetlirini qoghdash üchün xitay komunist hakimiyiti teripidin pajielik basturulush teqdirige duch kelmekte.

Xinjiangdiki mesile, xitay chong quruqluqidiki jemiyetning asasi ziddiyitini, yeni xitaydiki keng xelq ammisi bilen komunist jinayetchiler gorohining otturisidiki ziddiyetni eks etturidu. Bu xitay komunist hakimiyitining ziyankeshlikige uchrighan dölet ichi we sirtidiki barliq xitaylarning yüksek derijide köngül bölüshige tegishlik mesile bolup, ish-qur polkliridiki xitaylarning heqlirini qoghdash herikitini her jehettin küchluk qolishi we yardem berishige tegishlik mesilidur. Xinjiang ish-qur polkliri- xitay kompartiye hakimiyiti qurup chiqqan, ish-qur polkliridiki xitaylargha ziyankeshlik qilidighan tiragidiye xarakteridiki mewjudiyet, buning’gha tezdin xatime berish kerek.

Biz Xinjiang ish-qur polkliridiki xitaylarning öz hoquqlirini qoghdash herikitini qismen weqe, dep qarimaslighimiz lazim, u emeliyette xitay komunist jinayetchiler hakimiyitining zomigerlikige qarshi qanat yaydurulghan hoquq qoghdash kürishining muqerrer ipadisi, u hergizmu Xinjiang ish-qur polkliridiki xitaylarningla ishi bolmastin, belki xitay xelqining ortaq menpeetige munasiwetlik ish. Xitay kompartiye hökümitining xorlishi we ziyankeshlikige uchrighan xitay xelqining, jümlidin ishchi, dehqan, esker, ziyali, yekke tijaretchiler, adettiki ishchi- xizmetchiler, erkin diniy teshkilatlar, sheher xelqi qatarliqlarni öz ichige alidu. Xitay xelqining hemmisi oxshash derijidiki salahiyetni qoghdash, erkin yashash, dölet üchün oxshashla xojayin bolush, eqilge muwapiq ijtimai tüzümdiki döletni ortaq berpa qilish hoquqigha ige. Xitay xelqi ortaq menpeetni közde tutup, xelqning birlik xarakteridiki türlük hoquq- menpeetlerni qolgha keltürüsh yolidiki küreshni qanat yaydurushi lazim.

Eger hemmeylen bashqilar bilen nime karim, dep qarisaq, undaqta komunist xitay hökümitining ziyankeshlikige uchrighan xelq toplimi we shexsning bolushqa tegishlik hoqulirini qoghdighili bolmaydu.

Xitay komunist hakimiyiti bundaq halettin paydilinip omumlashturup idare qilishni bahane qilip kollektip we shexslerge ayrim-ayrim halda hujum qilishi, parchilash, yetim qaldurush usulini ishqa selishi mumkin, u chaghda ziyankeshlikke uchrighan keng xelq ammisining öz özini azat qilishini emelge ashurushi qiyin’gha chüshüshi turghan gep……

Xitay komunist hakimiyiti we uning zamaniwilashqan fashistik, terrorluq dektaturisi aldida, keng xelq ammisini öz hoquq menpeetlirini qoghdashqa teshkillep, pilan boyiche, bir tutash küreshni qanat yaydurush bir qeder qiyin. Shunga komunist xitay hakimiyitining ziyankeshlikige uchrighan her qaysi milletler “ortaq menpeet” we “ortaq qarshiliq” shekillendürüsh toghrisida bir niyetke kelgende, oxshimighan rayonlar we oxshimighan teshkilatlar ichide öz hoquqlirini qoghdash, qarshiliq heriketliri yüz bergende emeliy yardem berse we oz ara maslishidighan bolsa, pütün xelqning öz hoquq menpeetlirini qoghdash herikiti rawajlinip xitay komunist jinayetchiler hakimiyitige xatime berish kürishi ghelibe qilidu.

U chaghda xitay komunist hakimiyiti her qaysi xelqning öz hoquqini qoghdash kürishige buzghunchiliq qilalmaydu, eksiche küchluk hemkarliq bilen elip berilghan xelq kürishi teripidin halak qilinidu.
Xitay qerindashlarning Xinjiang ish-qur polklirining hoquqlirini qoghdash kürishige köngül bölüshinglarni we qollishinglarni, qanunluq hoquq- menpeetlirimizni qoghdash kürishige paal hazirliq körüshünglarni, keng xelqning mexpi alaqisini kücheytishinglarni ümit qilimen….

Xitay komunistik jinayetchiler hakimiyitige xatime berip, zhonghua (xitay) millitini azat qilish- mutleq köp sandiki xitaylarning yürek arzusi. Eng axirqi ghelibe jezmen küresh qilishqa jür’et qilghan keng xitay xelqige mensup bolidu.

http://www.dajiyuan.com/gb/5/8/16/n1019756.htm
8/16/2005 2:58:17 AM

(Ertekin terjime qildi)
2005-yil 9-ayning 1-küni
 


© Uygur.Org  02.09.2005 16:06   A. Qaraqaş